Afgeslankt NXP klimt uit zwart gat

3 februari 2012

Het waren pijnlijke jaren, maar het gaat weer de goede kant op met zijn bedrijf, vertelt CTO René Penning de Vries van NXP. Een gesprek over het afscheid van systeemchips, het binnenstebuiten keren van de organisatie en de focus op high-performance mixed-signal chips.

Natuurlijk zit de economie tegen en hangt er grote onzekerheid in de lucht, maar René Penning de Vries durft de toekomst best zonnig in te zien. ‘Als je kijkt naar onze organisatie, onze producten en design-ins, dan staan we er goed voor. We hebben een strategische slag gemaakt en zijn nu helemaal gefocust op wat we high-performance mixed signal zijn gaan noemen. Dat past bij ons DNA. Het is nog geen wereldklasse, maar zo onderhand is het wel een firma waar we weer trots op kunnen zijn’, zegt de technisch topman, die in 1985 bij Philips begon en er tot de verzelfstandiging van de chipdivisie is gebleven.

Het is even geleden dat dit soort geluiden uit de hoek van NXP kwamen. Halverwege 2008, toen het zo’n twee jaar op eigen benen stond, tuimelde het chipbedrijf in een pikzwart gat. Het had net met ST een Europese gigant voor mobiele-telefoonchips in de steigers gezet, maar het werd daar prompt uit gewipt. De achtergrond daarvan is nooit opgehelderd, maar zeker is dat de toenmalige topman Frans van Houten de cash destijds goed kon gebruiken. NXP presenteerde kort op het voorval desastreuze cijfers en zou dat nog wel een paar kwartalen blijven doen, niet in het minst doordat de private-equity-eigenaren een deel van het aankoopbedrag op de balans van het bedrijf hadden geparkeerd. De rente drukte zwaar op het toch al spartelende NXP.

‘We zijn langs de rand van de afgrond gescheerd’, zegt Penning de Vries daar nu over. ‘Eind 2008 zat alles tegen: de markt was al niet goed, de crisis kwam daar toen nog eens overheen en wij zaten te ruim in ons jasje. We hadden toen echt het gevoel van: wat gebeurt hier?’

Het is niet zo ver gekomen dat NXP niet meer aan zijn verplichtingen kon voldoen, maar er moest hard worden ingegrepen om een faillissement te voorkomen. Investeerders werden verleid om hun sterk in waarde gedaalde obligaties tegen een lage koers aan NXP terug te verkopen, dan wel in te ruilen voor waardepapier  met een lagere waarde, maar met meer rechten bij een faillissement. Velen kozen eieren voor hun geld, waardoor NXP 1,3 miljard dollar van zijn schuld wist af te halen.

Natuurlijk ging ook het mes in de organisatie. De sluiting van fabrieken werd aangekondigd (onlangs opnieuw in het nieuws) en in vijfenhalf jaar zijn tienduizend werknemers (onder wie Van Houten) vertrokken, door ontslag of doordat hun afdeling bij een nieuw bedrijf werd ondergebracht. Bijna alles wat met systeemchips – lange tijd in het hart van NXP’s strategie - had te maken, ging in de etalage. Daaronder ook de Socs voor tv en settopboxen, de nakomelingen van de analoge one-chip-tv waar Philips in de jaren negentig hoge ogen mee gooide.

Het moet pijnlijk voor je zijn geweest om afscheid te moeten nemen van de kroonjuwelen.
‘Ik vind Soc-technologie inderdaad hartstikke mooi. Ik heb er jaren aan gewerkt en de ingewikkeldheid van zo’n platform en alle techniek eromheen fascineert me. Maar al is het nog zo’n mooi vak, je moet het kunnen betalen en dat konden we niet. Dat ontkennen is zelfmoord plegen.’

Je bent al zo lang CTO dat je waarschijnlijk veel mensen die moesten vertrekken zelf nog hebt aangenomen.
‘Ook dat was inderdaad heel pijnlijk. Ik had vaak zelf de organisatie opgezet en de mensen aangenomen. Maar NXP neemt op een zeer nette manier afscheid van mensen, met begeleiding en een sociaal plan, en als je kijkt naar de grotere bewegingen in de regio, is het nu bepaald niet zo dat zij in een onmogelijke situatie terechtkomen. Het is niet voor het eerst dat er zoiets gebeurt. Ik ben zelf nog ontslagen na het Mega-project, tijdens Centurion. Toen dacht iedereen ook dat de wereld naar de knoppen ging.’

Ondanks de onzekere tijden ben je optimistisch over de toekomst van NXP. Hoe verschilt het bedrijf van de Philips-divisie die vijf jaar geleden op eigen benen werd gezet?
‘Ik denk dat de klantoriëntatie het grootste verschil is: high-performance mixed-signal producten ontwikkelen we in nauw overleg met de klanten. In de Soc-business zit niemand te wachten op intensieve contacten en partnerships; functionaliteit krijgen ze toch wel, dus mag het alsjeblieft een paar dubbeltjes goedkoper? Kosten, daar draait het in die wereld om. En dus moesten we zelf maar bedenken hoe een product eruit moest zien. Een enorme club mensen ging vanuit hun wereld bedenken hoe een en ander zich zou gaan bewegen, en ontwikkelde daar in een zeer gecoördineerde inspanning de technologie bij. Als het product af was, moest je afwachten of de echte wereld er inderdaad om zat te springen.’

Operationeel draait NXP al een poosje een bescheiden winst, maar het nettoresultaat schommelt rond de nullijn en de omzetontwikkeling is de afgelopen twee jaar vlak. Alle inspanningen ten spijt, de kille cijfers lijken op het eerste gezicht nog geen rooskleurig beeld te geven.
De CTO veert op: ‘Nee, is niet waar. Onze omzet is een som van twee onafhankelijke ontwikkelingen. Wij zijn dingen aan het stopzetten – die lijn gaat omlaag – en tegelijk dingen aan het opbouwen – die lijn gaat sinds het eerste kwartaal van 2009 omhoog. De markt zit nu tegen, maar je zult zien dat de strategische lijn het op een gegeven wint van de gestaakte activiteiten.’

De topman wil niet ingaan op de vraag of de typische private-equitystrategie  van schuld op de balans van het aangekochte bedrijf zetten nu wel verstandig is geweest in de notoir cyclische halfgeleidermarkt. Hij erkent wel dat de schuld, inmiddels gereduceerd van 4,5 in 2006 naar ongeveer 2,3 miljard euro, verder omlaag moet. ‘Dat is geen geheim: natuurlijk moeten we daaraan blijven werken, maar we hebben een grote sprong gemaakt.’ Over hoe het is om onder private equity te werken, zegt hij: ‘Het gaat die mensen om waardecreatie, dat is duidelijk. Maar ze begrijpen het semiconductorvak niet zo goed, dus duwen en trekken ze wel eens, maar ze hebben echt geen zin om het bedrijf zelf te runnen. En wij duwen ook wel eens terug. Die balans is er.’

De invloed van private-equity-investeerders heeft het bedrijf ook goed gedaan, vindt Penning de Vries. ‘De urgentie die zij in het management weten te brengen, is enorm.’ Bijna het volledige management is vervangen sinds het aantreden van CEO Rick Clemmer. ‘En de scherpte van analyseren is ook heilzaam geweest: de vraag waar je nu écht goed in bent.’ Dat is dus high-performance mixed signal of HPMS geworden, chips waar analoge en digitale signalen samenkomen en die dus typisch de interface vormen tussen de analoge echte wereld om ons heen en de digitale. NXP wil die overgangen zo veel mogelijk draadloos maken, zoals bij ov-chipkaarten en andere smartcards, en zijn RF-expertise in de toekomst ook combineren met sensorfuncties, zoals in gebouwautomatisering en het internet der dingen.

Vooral jullie NFC-chips voor mobiel betalen weten de handen wel op elkaar te krijgen, maar het fenomeen lijkt maar niet van de grond te komen.
Penning de Vries glimlacht. ‘Strikt genomen hebben we sinds 2002 al NFC beschikbaar. Natuurlijk zijn er sindsdien verbeterslagen overheen gegaan, maar toch. Al jaren worden we in Nokia- en Samsung-telefoons en -tablets ingedesignd – meer dan honderd in totaal inmiddels - en er zijn proeven geweest, maar veel zoden heeft het niet aan de dijk gezet. Dat komt doordat er een grote kracht nodig is om de machtsbalans te verstoren in de wereld van het elektronisch betalen. Zo’n speler hebben we nu gevonden: Google en zijn Android-platform. Daar kan niemand omheen.’

Jullie zijn niet de enige in de buurt die bezig zijn met mixed signal. Heeft dat nog een rol gespeeld bij de keuze voor HPMS?
‘De regio Delft, Enschede, Leuven, Eindhoven is inderdaad een wereldleidend gebied in mixed signal. Dat zie je terug in bijdrages aan de IEDM, de ISSCC en patentaanvragen. Ik vind dat we dat moeten uitbouwen. Als we onze sterktes weten te bundelen, kunnen we iets unieks creëren. Een ecosysteem net als de mechatronica, maar dan voor mixed-signal elektronica.’

Paul van Gerven

Terug naar overzicht