De economische architectuur

9 februari 2012

Beste lezers, dit is mijn laatste reguliere column. Ik heb de afgelopen jaren geschreven over intelligente pleisters en punaises, waar we nu het Holst Centre voor hebben. Ik heb geschreven over de intelligente auto, die later onder meer tijdens de Grand Cooperative Driving Challenge reed op de A270 tussen Helmond en Eindhoven. Over BSML, wat we later Bluebird zijn gaan noemen, en over ons energievraagstuk met visies over toekomstige multidisciplinaire kennisgebieden als ‘mechatomics’ en ‘chemergy’. Maar ook over het Brainport-ecosysteem, over hightechlobby’s, over het Brein-plan (Bestrijd Recessie met Innovatie), dat resulteerde in de Kennniswerkersregeling en de Hightech Topprojecten. En over het afschaffen van subsidies. Resten mij nog vijfhonderd woorden voor een laatste observatie over de vier niveaus van architectuur.

We kennen een softwarearchitectuur als de beschrijving van softwaremodules en hun interfaceafspraken. De dynamiek binnen een module van algoritmes, datastructuren en events kent iedere programmeur. Maar hoe gedraagt zich het hele systeem? Bij de systeemarchitectuur van een apparaat, met hardware- en softwaremodules, wordt het al complexer. Bij een netwerkarchitectuur komen daar communicatieprotocollen tussen oude en nieuwe systemen bij. In het geval van hightech apparatuur is er sprake van materiaalkunde, mechatronica, beeldverwerkingssoftware en vaak marktspecifieke regels.

Bij grote systemen wordt systeemarchitectuur belangrijk om het overzicht te behouden. Bij de bouw en later het onderhoud zijn vele mensen betrokken. Een systeemarchitect moet dan het overzicht houden. Lastiger wordt het wanneer het werken aan onderdelen van een systeem over de tijd verspreid gebeurt. Bij hele grote systemen kan dat over jaren zijn. Een goede systeemarchitectuur houdt rekening met de future flexibility. Hoe groter het softwaresysteem, hoe kostbaarder en duurder. Het zal lang meegaan en vaak worden aangepast aan externe veranderingen.

Nog lastiger dan systeemarchitecturen zijn dit soort veranderingen in businessarchitecturen. Daar is regelmatig sprake van forse verschuivingen in waardeketens en markten. Moore van Intel, Gates van Microsoft en Jobs van Apple zijn in feite businessarchitecten (geweest). Het waren mensen die mogelijkheden zagen en vervolgens erin geslaagd zijn om vele onderdelen bij elkaar te brengen, te verbeteren en ten opzichte van concurrenten uiteindelijk een betere value offering te blijven geven.

Misschien vormen economische architecturen, zoals de triple helix en het hightechecosysteem in de Brainport-regio, wel het allerhoogste niveau. Ook daar is sprake van modules, interfaces en suboptimalisatie. Maar ook noodzakelijke vernieuwing en natuurlijk future flexibility.

Op alle vier niveaus van software, systeem, business en economie is sprake van patronen van constante verandering: hoe langer je met iets bezig bent, hoe slimmer je daarmee omgaat (het leercurve-effect). En in de Nederlandse economie, waarin wij ons specialiseren in complexe, kennisintensieve producten en diensten, is begrip van leercurves op de verschillende niveau extra van belang om de internationale concurrentie voor te blijven.

Ik ben een systeemarchitect die robot-, software- en netwerksystemen wilde begrijpen, maar nu vooral business- en regionale economische systemen probeert te doorgronden. Ik ben altijd op zoek naar komende veranderingen en leercurves helpen daarbij. Die zoektocht naar vernieuwing is terug te vinden in vijf jaar columns in Bits&Chips. Mijn huidige puzzel is de systeemarchitectuur van oplossingen voor duurzaam materiaal- en energieverbruik in onze samenleving. Als ik iets vind waar de Bits&Chips-wereld aan kan bijdragen, heb ik de redactie beloofd dat ik mij meld als gastcolumnist. Maar voor nu: dank voor uw aandacht.

Egbert-Jan Sol

Terug naar overzicht